|
|
Bestelling
|
|
|
English ObjectiefEr kan van alles en nog wat besteld worden : van het meest klassieke overal geziene object tot het meest speciale dat maar denkbaar is. Toch is het telkens opnieuw een uitdaging om de finesses van wat gewenst wordt te vertalen in fysieke vormen. Een beetje hoger hier, breder daar, met stenen van die of die kwaliteit... en dan de inscriptie die we al eens in het Hindi hebben gemaakt. SubjectiefEen bestelling is natuurlijk heel wat anders dan iets gaan kopen in de winkel, nietwaar — en, het is ook niet een bestelling zoals bij de bakker of de beenhouwer : zoveel van dit en zoveel van dat (alhoewel dat bij een verjaardag of zo óók speciaal zou kunnen zijn). Bij een bestelling denken wij aan een op maat gemaakt ding dat dienstig moet zijn voor de persoon die het bestelt zelf, of voor een 'vriend'. Komt precies niet zo veel meer voor in onze cultuur van prêt-à-porter. We maken alles op overschot, naar het gemiddelde van de gemiddelde persoon die het zal moeten mogen dragen - of er mee rijden, met de boodschap dat het hemelse gevoelens zal teweeg brengen bij het gebruik. De bestelling die wij voorstaan vergt eens stuk persoonlijke inzet van creativiteit en verantwoordelijkheid — als het lelijk is moet ge 't zelf maar weten, en als het mooi is, is het dubbel zo aangenaam. Enfin, extreem gesteld, want, als het intersubjectief tot stand komt, zal de maker (wij in dit geval) er natuurlijk ook zijn/haar steentje toe bijdragen opdat het resultaat er mag zijn.
De verwijzing naar 'onze cultuur' impliceert de suggestie dat het in vroeger tijden helemaal anders zou kunnen geweest zijn. In de Middeleeuwen bijvoorbeeld. Het hierboven afgedrukte marktkraam met o.a. kledij en juwelen moet in niets onderdoen voor de hedendaagse markt... maar ja, het is natuurlijk een hedendaags tafereel met referenties naar vervlogen tijden. Als ik heel klein was, een jaar of vier vijf, ging mijn moeder met mij naar de naaister om een pofbroek te laten maken in bruine stof. Ik moest verschillende keren gaan passen: je weet wel, zo'n samengezet kledingstuk met spelden erin en grofgenaaide onderdelen. De naaister zette streepjes op de stof met een plat soort krijtje. Dertig jaar later kon ik mijn moeder precies vertellen wáár dat geweest was, en ze verstond er zich niet aan dat ik dat nog wist. Ik haatte dat ding verschrikkelijk, omdat niemand anders in de klas zo'n lelijk ding aan moest. Ik was precies een middeleeuwse clown. Dat is nu ondertussen al meer dan vijftig jaar geleden, en er zijn niet zo veel kleermakers meer over. Juweliers die hun juwelen zelf maken ook niet trouwens. Maken op maat voor een (gemiddelde) markt, en maken op maat voor één bepaalde persoon, zijn twee fundamenteel verschillende dingen. Ik associeer het eerste met modern en het tweede met middeleeuws, maar weet helemaal niet of dat wel juist is. Het lijkt mij alsof het gehalte aan bewustzijn in de persoonlijke bestelling groter is dan bij een aankoop in de supermarkt. Bij de bestelling is interactie nodig, overleg en begrip, dus, méér bewustzijn — stel ik mij voor. Aan de andere kant is het bijvoorbeeld niet mogelijk een GSM te kopen op maat van de fantasie van de klant. Het ding zou waarschijnlijk meer dan een miljoen Euro kosten, zou dus praktisch niet te betalen zijn, en wat meer is, helemaal uit de mode tegen de tijd dat het af is. En, een GSM is beslist positief als het op communicatie aankomt, en dus, op het mogelijks toenemen van bewustzijn... Het is een dilemma. Net als bij moderne relaties. Vroeger was er iets van 'trouwen is houwen', en nu schijnt het eerder in de richting te gaan van 'een andere en een betere'. De kinderen hebben het er erg moeilijk mee, maar hún kinderen zullen dat misschien al weer gewoon zijn? Het is ook een dilemma op andere vlakken. Vroeger (alweer) keek ik heel graag naar het werk van de schoenmaker die voor het venster zat te werken, en naar de smid die soms een paard besloeg op straat voor zijn deur, en naar de timmerman — waren er genoeg van in de familie. Of bijvoorbeeld naar de vrouwen (grootmoeder, vriendinnen van haar) die zaten te breien met verschillende kleuren dooreen en daarom goed moesten bijhouden wat ze deden. Of de pottenbakker...
Met mijn primitieve kennis van wat het allemaal inhield om dingen te maken, bouwde ik meer bewustzijn op over het werk dat het vergt om tot het product te komen, en zal ik bijvoorbeeld de pull of de schoenen veel langer dragen... Maar ik blijf dan wel hangen in de primitieve manier van werken, en blijf ik nostalgisch de vooruitgang (evolutie) tegenwerken. De schoenmaker werkt alleen, of misschien in een atelier waar er nog zitten. Industrieel gaat alles sneller en in een groter verband, en laat mensen toe meer tijd te investeren in samenzijn — 't schijnt. Als ik een kant en klaar juweel koop, kan ik mij permitteren meer aandacht te hebben voor het symbolisch aspect ervan. Geen miserie met de maat nemen en technische beperkingen. Toch lijkt het alsof het symbolisch aspect kleiner wordt naarmate het verder staat van de maker en zijn/haar omgeving. Het is als de vergelijking maken tussen een spons, met enkele gespecialiseerde cellen die samenwerken op tamelijk individuele basis, en een zoogdier, met heel specialistische organen waar cellen in grote groepen samenwerken en zich geen zorgen hoeven te maken over de productie van stoffen waar zij zelf niets mee te maken hebben. Een nier zuivert bloed bijvoorbeeld, moet er zelf geen maken, en ook niet zorgen voor de circulatie ervan. Een frezer in een juwelenfabriek moet alleen frezen, niet voor het goud zorgen, of voor het ontwerp, en nog minder voor de klant. Zijn blik op de maatschappij wordt op die manier verengd, zijn bewustzijn verkleind. Het is de vraag of dat de mogelijkheid opent voor de grotere groep zich méér bewust te worden, zoals de specialisatie van cellen in een mens diezelfde mens toelaten van te denken op een hoger niveau dan dat van een spons. Als er ergens in de toekomst een groep mensen zodanig aaneenklit, dat er een weer hoger niveau van bewustzijn ontstaat, iets dat de groep volledig stuurt en waar iedereen volledig afhankelijk van is, wat zou die grotere groep dan kunnen bestellen bij een andere groep, die in een iets andere kunde is gespecialiseerd? Waarschijnlijk zou de bestelling weer een basis zijn voor een nog hoger bewustzijn. Laten we het hierbij houden, dat de interactie bij de directe bestelling van dien aard is, dat het meer bewustzijn creëert dan een aankoop in de prefab winkel, en dat dit nog wel een tijdje zo zal blijven. Twee voorbeelden van 'bestelling', verder te bekijken op andere pagina's:
|
|
A. Syberg, Belgium
Copyright © 2005 A. Syberg
|
